SICHUS RUNATA MUNANKI WAYLLUTA CHEYQA,
Si quieres amar a la persona,
ATINKI REQSIYTA CHAYQA CHASKIY
acepta la oportunidad de conocerla,
PAKAPI UMIÑA WAQAYCHANATA TARIY,
encuentra el cofre escondido,
CHEQAQ MANCHAPAKUSPA WAQAYCHAYUSQATA;
que guarda con tanto celo;
KIKIN UKHUNPIPUNI KASQANTA TARIY,
descubre eso que guarda muy dentro,
WAYRACHIY UMIÑA, PUKA QESPI KHAPAQ KAYNINMANTA:
ventila cada esmeralda , rubí de su tesoro:
HOQ HAFT’AY ÑAK’ARIYTA, SUYAKUYMANTA CHIKANTA,
un puñado de carencias, otro poco de esperanzas,
KUSIYKUNATA, NANAYKUNATA; WALQAKUNA MUNAKUNATA,
alegrías y dolores; collares de anhelos,
KUSIKUY KAY PURIYWAN ¡ SONQONTA TARIY!
disfruta esta aventura ¡encuentra su corazón!
KARUPI SAYNATA AMACHAYTA SAQESPA,
más allá de su máscaras y defensas,
ÑAWI K’ANCHAYNINTA QHAWAY, ASIKUYNINTA,
contempla el brillo de sus ojos, su sonrisa,
MANA YACHAYNINTA YUPAYCHAY...
Respeta su ignorancia que...
SAQEY PANTAYNINTA, ÑAK’ARIYNINTAPAS,
permite que se equivoque y genera sus desdichas,
CHHAYNALLAN YACHANQA KUKSIKUY TARPUYTA,
así podrá aprender a sembrar las alegrías,
LLAPA YUYAYWAN UWARIWUY HINASPA YUPANCHAYWAN,
Escúchala con atención y respeto,
AMA HOQ KAYNANTA MUNAYCHU, ASWAY TARPAY;
No quieras cambiarla sino comprenderla;
KAUSAYNIKITA HAYWAY AMA MACHARICHISPA,
ofrecerle un espacio sin miedo a ser calificado,
KIKINLLANMI KACHUY HINALLA MANCHAYNINTA WILLASUNKI,
que se abra sin esfuerzo y te revele su miedo,
KIKIN AJLLACHIN ÑANNINTA MANAPAS QANPA KAQTIN.
deja que elija su rumbo aunque no sea el tuyo.
sábado, febrero 24, 2007
lunes, febrero 12, 2007
RUMI CHAKA=Puente de Piedra

CHAKA PURIYNIYKIPI APKAKUQ YUYAYTA PASAQ KAUSAYPI
Puente que llevas deseos forjados con pasos de siglos,
RUMIMANTA WILLAKUNAWAN RUWASQA WASAYKIPI PURISPA...
hecho de piedra y leyendas que al viajar en tu lomo...
KAKIKUNAN SEQSIYKACHAN QARAYKUWAN LULUYUSQA,
los pies se cosquillean con caricias de tu piel,
PURIQTA MIK’ASPA QASQOYKIPI PUÑUNANPAQ MOSQOKUSPA.
invitando al pasajero dormir en tu regazo y soñarte para siempre.
CHAKA PASAQ YUYARISQA, RIMIYKIN PASAQ SUYAKUN,
puente de paso añorado, tus piedras siempre esperan,
RUMAMANMI KAUSAY TUKUSUNKI SONQOYKI KAQTIN,
la vida te ha hecho humano por que tienes corazón,
KURKUYKI KALLPASAPA WAQTAYKITAQ CHUCHU WATAKUNA ÑAK’ARIYPI...
Tu cuerpo dibuja fuerza tus costados la dureza por los años de sufrir...
CHUCHURUMIMANTA CHAKA, HAYWAY PASAQPAQ HUÑUCHIY...
puente de piedra caliza, alianza de relación ...
ÑAN PURINA KAUSAYMAN APAQ PHAKULLAÑA MASKHARIYWAN,
senda que lleva al destino que se busca con apuro,
ÑATIYKIPIN CHURIYKIKUNA, NINATA WASAPACHINKU,
tu vientre frágil alberga hijos que encienden hogueras,
RUMI CHAKAYKIPI, LLINPHISPA, SONQOKUNATA PAQARINPAQ,
pintando, puente en tus piedras, corazones de esperanza,
RIJRAYKIN PASAQ LLUK’IKUN WAKAKUNAQ MICHIQNINTA,
tus brazos siempre acogen a pastores y ganado,
CHUCHU RUMIMANTA CHAKA MANA HAYK’AQ NANAYNIYOQ,
tu que nunca te has quejado piedra caliza,
ICHACHU QAN MUNANKIMAN Q’OMER CHAQRAPI KAUSAYTA,
acaso te gustaría estar en los verdes campos,
YAPUYKUNAPI PUJLLASPA, UTAQ MAYU RUMI KAYTA?
jugando entre el arado, o ser guijarro del río?
ICHACHU WASI T’OQOQ QESPIN PUJLLAKUQ RUMI KAYNIKIWAN?
quizá vidrios de ventana jugando solo a ser piedra?
jueves, febrero 08, 2007
PESQO, PISQO O PISKU = PISCO
Qué gozo cuando me tomo, pisco cholo y bien peruano,
Kusikullana ujyaykuni, Perú suyu sumaq maqt’a pesqotaqa,
Pájaro que aletea con buqué a bicolor, a cajón y marinera,
Pesqo raphaqpachispa Perú suyuq llinphinta, tinyanta tusuyninta,
incitando al vecino... casi al hurto por quererlo adoptar.
Wasi masinta t’urpusa qechupakuyman churayuspa.
No debemos olvidar hermanos del mundo entero...
Pachapi tora panay amapuni qonqaychischu ...
nuestro pisco fue arado hasta orillas del Maule.
Pesqonchisqa Maule mayuman yapusqapin chayakuran.
Chicha Inca es el PESQO, PISQO, PISKU o PISCO, cholo.
Ikakunaq sumaq akhan PESQO, PISQO, PISKU utaq PISCO, maqt'a.
Si aun no visitaste el Perú, de generosos viñedos,
Sichus manajar Perú suyuta, purimuranki cheyqa,
nada más fácil viajar en una copa de pisco.
Atinallan hoq huch’’uy qero pesqochata ojirikuspa.
Recorrerás con jarana las líneas de Pisco a Nazca,
Puriyunkitaq tusuyuspa Pisco Nazca Qelqakunata,
en el viaje tu veras a todos los pajaritos...
chay urispaykitaqmi pesqochakunata rikunki...
y en su canto oirás PESQO, PISQO, PISKU o PISCO.
Takiyninpitaq uyarinki PESQO, PISQO, PISKU utaq PISCO.
Pasaras primero a pisco y ...con una copita más...
Rinkis pesqokamaqa...hoq qeruchata ojispa...
llegaras hasta la Nazca hermana de nuestra Ica,
Chayaspayki Nazcakama ica llaqtaq ñañachanman,
llegando a la vendimia gustaras la carapulca...
pallayman chayaruspataq papa uchuta mijuyunki...
cataras otro "Piscacho", Pisco dulce y saleroso,
ojiayunkis yapamanta misk’illaña pesqochata,
ligado a la tradicición del buen beber en Perú.
PESQO, PISQO, PISKU o PISCO PERUANO.
Noemi Vizcardo Rozas
Kusikullana ujyaykuni, Perú suyu sumaq maqt’a pesqotaqa,
Pájaro que aletea con buqué a bicolor, a cajón y marinera,
Pesqo raphaqpachispa Perú suyuq llinphinta, tinyanta tusuyninta,
incitando al vecino... casi al hurto por quererlo adoptar.
Wasi masinta t’urpusa qechupakuyman churayuspa.
No debemos olvidar hermanos del mundo entero...
Pachapi tora panay amapuni qonqaychischu ...
nuestro pisco fue arado hasta orillas del Maule.
Pesqonchisqa Maule mayuman yapusqapin chayakuran.
Chicha Inca es el PESQO, PISQO, PISKU o PISCO, cholo.
Ikakunaq sumaq akhan PESQO, PISQO, PISKU utaq PISCO, maqt'a.
Si aun no visitaste el Perú, de generosos viñedos,
Sichus manajar Perú suyuta, purimuranki cheyqa,
nada más fácil viajar en una copa de pisco.
Atinallan hoq huch’’uy qero pesqochata ojirikuspa.
Recorrerás con jarana las líneas de Pisco a Nazca,
Puriyunkitaq tusuyuspa Pisco Nazca Qelqakunata,
en el viaje tu veras a todos los pajaritos...
chay urispaykitaqmi pesqochakunata rikunki...
y en su canto oirás PESQO, PISQO, PISKU o PISCO.
Takiyninpitaq uyarinki PESQO, PISQO, PISKU utaq PISCO.
Pasaras primero a pisco y ...con una copita más...
Rinkis pesqokamaqa...hoq qeruchata ojispa...
llegaras hasta la Nazca hermana de nuestra Ica,
Chayaspayki Nazcakama ica llaqtaq ñañachanman,
llegando a la vendimia gustaras la carapulca...
pallayman chayaruspataq papa uchuta mijuyunki...
cataras otro "Piscacho", Pisco dulce y saleroso,
ojiayunkis yapamanta misk’illaña pesqochata,
ligado a la tradicición del buen beber en Perú.
PESQO, PISQO, PISKU o PISCO PERUANO.
Noemi Vizcardo Rozas
sábado, diciembre 30, 2006
UJYASUN MOSOQ WATAPI = BRINDEMOS EN AÑO NUEVO
Chaupi tuta mosoq wata qallariypi sumaqtapuni ujyasun.
Brindemos a medianoche del nuevo año que empieza.
Waylluy apamuq marq’aykunawan q'ochorikusun.
Disfrutemos del amor que nos traen los abrazos.
Manan rasntiykuna yanqapaqchu hinaspa manan pisipasunchu,
No debemos llamar fútil dispendio ni merma de capital,
Q’aruyta sumaq k’allmapi astawan sumaq huñunakuyta.
A lo derrochado en enramar sensibles lazos de alianza.
Uva ruruqa chunka iskayniyoq munay chaskakuna,
Son doce las uvas de la buena estrella,
Hinaspa chunka iskayniyoq intiqwatanaq tilín kuyuchiq.
y doce son las tilines que mueven el reloj.
K’intu hinaspa ch’ullchunkukuna tuta llinp’ikunayoq,
Racimos y cascabeles en la noche de colores,
Napaykuna hinaspa luluykuna mosoq wata qowawanchis.
son saludos y caricias que entrega el año nuevo.
Wata kukuyninpi uva ruru misk’i mijuyqa...
Las uvas saboreadas terminando el año viejo...
pasaq kausaypiqa sumaq lawichata hina yuyasqa kanqa,
con el tiempo serán recordadas como el dulce néctar,
qhepa kaq sumaq kausaymi aswan misk’i mihusqa hina,
de la última alegría disfrutada en mejor tiempo,
nunanchis wañuyninchista tarparishiaqtin.
cuando al colofón el espíritu se acerque.
Mauq’a wata khunan tukukun khunantaq qallarin mosoq.
Un año termina ahora, uno nuevo hoy se inicia.
Sumaqpuni kausayninchis, puriyninchista yachakuspa,
Toda la vida es hermosa, si andamos hacia un fin,
Mosqoykunata k’epispa yuyaspaallin samita yuyaspa.
con ensueño en la maleta y con confianza en la Destino.
Chaupi tuta mosoq wata qallariypi sumaqtapuni ujyasun.
Brindemos a medianoche del nuevo año que empieza.
Brindemos a medianoche del nuevo año que empieza.
Waylluy apamuq marq’aykunawan q'ochorikusun.
Disfrutemos del amor que nos traen los abrazos.
Manan rasntiykuna yanqapaqchu hinaspa manan pisipasunchu,
No debemos llamar fútil dispendio ni merma de capital,
Q’aruyta sumaq k’allmapi astawan sumaq huñunakuyta.
A lo derrochado en enramar sensibles lazos de alianza.
Uva ruruqa chunka iskayniyoq munay chaskakuna,
Son doce las uvas de la buena estrella,
Hinaspa chunka iskayniyoq intiqwatanaq tilín kuyuchiq.
y doce son las tilines que mueven el reloj.
K’intu hinaspa ch’ullchunkukuna tuta llinp’ikunayoq,
Racimos y cascabeles en la noche de colores,
Napaykuna hinaspa luluykuna mosoq wata qowawanchis.
son saludos y caricias que entrega el año nuevo.
Wata kukuyninpi uva ruru misk’i mijuyqa...
Las uvas saboreadas terminando el año viejo...
pasaq kausaypiqa sumaq lawichata hina yuyasqa kanqa,
con el tiempo serán recordadas como el dulce néctar,
qhepa kaq sumaq kausaymi aswan misk’i mihusqa hina,
de la última alegría disfrutada en mejor tiempo,
nunanchis wañuyninchista tarparishiaqtin.
cuando al colofón el espíritu se acerque.
Mauq’a wata khunan tukukun khunantaq qallarin mosoq.
Un año termina ahora, uno nuevo hoy se inicia.
Sumaqpuni kausayninchis, puriyninchista yachakuspa,
Toda la vida es hermosa, si andamos hacia un fin,
Mosqoykunata k’epispa yuyaspaallin samita yuyaspa.
con ensueño en la maleta y con confianza en la Destino.
Chaupi tuta mosoq wata qallariypi sumaqtapuni ujyasun.
Brindemos a medianoche del nuevo año que empieza.
viernes, diciembre 29, 2006
VIDEO: LA ÚLTIMA CENA EN QUECHUA
VIDEO: LA ÚLTIMA CENA EN QUECHUA
ESTE TRABAJO LO ENCONTRÉ EN CALCA- CUSCO, RESULTA INTERESANTE ESCUCHAR LA ÚLTIMA CENA EN QUECHUA EL IDIOMA IMPERIAL
http://www.youtube.com/watch?v=z6nLa1Ceudo
ESTE TRABAJO LO ENCONTRÉ EN CALCA- CUSCO, RESULTA INTERESANTE ESCUCHAR LA ÚLTIMA CENA EN QUECHUA EL IDIOMA IMPERIAL
http://www.youtube.com/watch?v=z6nLa1Ceudo
sábado, diciembre 16, 2006
KAY SUMAQ RAYMIPI= EN ESTAS FIESTAS DE NAVIDAD
KAY SUMAQ RAYMIPI...
EN ESTAS FIESTAS DE NAVIDAD...
Aspiro armar en esta día,
KAY P'UNCHAYMI RUWAYTA MUNANI,
un árbol dentro de mi Espíritu,
SACH'A MALKITA UKHUYPI
y colgar en lugar de presentes,
HINASPA WARKUYTA SUÑAQ RANTINPI,
los nombresde mis amigos.
LLAPA REQSISQAY RUNAQ SUTINKUTA.
a los de aquí y a los de acullá.
KAYPI HINASPA WAJPI KAJKUNAQTAPAS.
a los de siempre y a los de hoy,
PASAQ KAYJKUNATA KHUNAN KAJTAPAS,
a los que noto en cada día,
NOQAWAN P'UNCHAY P'UNCHAY KAJKUNATA,
y los que ocasionalmente me los encuentro,
MANLLARAQ TUPAQMASINKUNATAPAS,
a los de perennemente recuerdo,
PASAQ YUYAYNIYPI TIYAQKUNATAPAS,
y los que a veces se me olvidan,
MAYNINPI QONQAWANKUNATAPAS,
a los constantes y los variables.
SUMAQ CHANIYOQKUNATA QONQAQ SONQOTAPAS.
a los de los momentos espinosos,
K'IRIYKUNAPI KAQKUNATAPAS,
y a los de las horas alegres.
KUSRIYKUNALLAPI KAJKUNATAPAS.
A los que sin querer lastimé,
MANA MUNASPA PIKUNA K'IRISQAYKUNATA,
y sin querer me hirieron.
HINASPA MANA MUNASPA K'IRIWASQANTA.
A aquellos a quienes conozco interiormente,
LLAPAN UKHUNMANTA PACHA REQSISQAYTA,
y aquellos a quienes trato apenas por sus apariencias.
HINASPA HAWALLANMANTA REQSISQAYTAPAS.
A los que me deben, y a quienes debo mucho.
MANUWAQKUNATA, HINASPA MANUYKUNATAPAS.
A los que caminaron por mi vida.
KAWSASQAYPI PURIQMASIYKUNATA.
Aspiro armar en este día...
KAY P'UNCHAYMI RUWAYTA MUNANI...
Un árbol con raíces hondas,
UKHU SAPHIWAN SACH'ATA,
para que los nombres de los que quiero
LLAPA RUNA MUNASQAY SUTINKUNA
nunca sean extirpados de mi alma,
HAYK'AQPAS SAPHINMANTA T'IRASQA KANANPAQ
y en la Navidad, nos podamos encontrar,
ERQE TAYTA PAQARIMUYNINPI, TUPANANCHISPAQ,
dando un poco de felicidad a aquellos,
QOSYQOSPA ASWAN CHIKAN KUSIKUYTA,
que tal vez piensan haber perdido todo.
MANA IMAYOQ YUYAYNINPI KAQKUNAMAN.
EN ESTAS FIESTAS DE NAVIDAD...
Aspiro armar en esta día,
KAY P'UNCHAYMI RUWAYTA MUNANI,
un árbol dentro de mi Espíritu,
SACH'A MALKITA UKHUYPI
y colgar en lugar de presentes,
HINASPA WARKUYTA SUÑAQ RANTINPI,
los nombresde mis amigos.
LLAPA REQSISQAY RUNAQ SUTINKUTA.
a los de aquí y a los de acullá.
KAYPI HINASPA WAJPI KAJKUNAQTAPAS.
a los de siempre y a los de hoy,
PASAQ KAYJKUNATA KHUNAN KAJTAPAS,
a los que noto en cada día,
NOQAWAN P'UNCHAY P'UNCHAY KAJKUNATA,
y los que ocasionalmente me los encuentro,
MANLLARAQ TUPAQMASINKUNATAPAS,
a los de perennemente recuerdo,
PASAQ YUYAYNIYPI TIYAQKUNATAPAS,
y los que a veces se me olvidan,
MAYNINPI QONQAWANKUNATAPAS,
a los constantes y los variables.
SUMAQ CHANIYOQKUNATA QONQAQ SONQOTAPAS.
a los de los momentos espinosos,
K'IRIYKUNAPI KAQKUNATAPAS,
y a los de las horas alegres.
KUSRIYKUNALLAPI KAJKUNATAPAS.
A los que sin querer lastimé,
MANA MUNASPA PIKUNA K'IRISQAYKUNATA,
y sin querer me hirieron.
HINASPA MANA MUNASPA K'IRIWASQANTA.
A aquellos a quienes conozco interiormente,
LLAPAN UKHUNMANTA PACHA REQSISQAYTA,
y aquellos a quienes trato apenas por sus apariencias.
HINASPA HAWALLANMANTA REQSISQAYTAPAS.
A los que me deben, y a quienes debo mucho.
MANUWAQKUNATA, HINASPA MANUYKUNATAPAS.
A los que caminaron por mi vida.
KAWSASQAYPI PURIQMASIYKUNATA.
Aspiro armar en este día...
KAY P'UNCHAYMI RUWAYTA MUNANI...
Un árbol con raíces hondas,
UKHU SAPHIWAN SACH'ATA,
para que los nombres de los que quiero
LLAPA RUNA MUNASQAY SUTINKUNA
nunca sean extirpados de mi alma,
HAYK'AQPAS SAPHINMANTA T'IRASQA KANANPAQ
y en la Navidad, nos podamos encontrar,
ERQE TAYTA PAQARIMUYNINPI, TUPANANCHISPAQ,
dando un poco de felicidad a aquellos,
QOSYQOSPA ASWAN CHIKAN KUSIKUYTA,
que tal vez piensan haber perdido todo.
MANA IMAYOQ YUYAYNINPI KAQKUNAMAN.
martes, diciembre 05, 2006
TAKISUN: HAKU MICHIQKUNA = CANTEMOS: VAMOS PASTORCITOS
http://www.youtube.com/watch?v=tH6ILUz54Lw
HAKU MICHIQKUNA, HAKU BELENMAN... (2)
Vamos pastorcitos, vamos a Belén (2)
BELENPIN PAQARIN SUMAQ ERQECHA
Un niño hermoso nació en Belén
ALLIN KANANCHISPAQ SUMAQ ERQECHA (2)
Un niño hermoso para nuestro bien (2)
ACHANQARAY T’IKAKUNA, TAKIRISUN TUSURISUN
Margaritas azucenas, cantaremos bailaremos
A C H A N Q A R A Y
M a r g a r i t a s
TUSURISUN TAKIRISUN
Bailaremos, cantaremos
HANAQPACHAPI PAQARISQA
Nacido del mismo cielo
MANAN PIPAS QAN HINACHU (5)
Nadie iguala tu hermosura (5)
HAKU MICHIQKUNA, HAKU BELENMAN... (2)
Vamos pastorcitos, vamos a Belén (2)
BELENPIN PAQARIN SUMAQ ERQECHA
Un niño hermoso nació en Belén
ALLIN KANANCHISPAQ SUMAQ ERQECHA (2)
Un niño hermoso para nuestro bien (2)
ACHANQARAY T’IKAKUNA, TAKIRISUN TUSURISUN
Margaritas azucenas, cantaremos bailaremos
A C H A N Q A R A Y
M a r g a r i t a s
TUSURISUN TAKIRISUN
Bailaremos, cantaremos
HANAQPACHAPI PAQARISQA
Nacido del mismo cielo
MANAN PIPAS QAN HINACHU (5)
Nadie iguala tu hermosura (5
HAKU MICHIQKUNA, HAKU BELENMAN... (2)
Vamos pastorcitos, vamos a Belén (2)
BELENPIN PAQARIN SUMAQ ERQECHA
Un niño hermoso nació en Belén
ALLIN KANANCHISPAQ SUMAQ ERQECHA (2)
Un niño hermoso para nuestro bien (2)
ACHANQARAY T’IKAKUNA, TAKIRISUN TUSURISUN
Margaritas azucenas, cantaremos bailaremos
A C H A N Q A R A Y
M a r g a r i t a s
TUSURISUN TAKIRISUN
Bailaremos, cantaremos
HANAQPACHAPI PAQARISQA
Nacido del mismo cielo
MANAN PIPAS QAN HINACHU (5)
Nadie iguala tu hermosura (5)
HAKU MICHIQKUNA, HAKU BELENMAN... (2)
Vamos pastorcitos, vamos a Belén (2)
BELENPIN PAQARIN SUMAQ ERQECHA
Un niño hermoso nació en Belén
ALLIN KANANCHISPAQ SUMAQ ERQECHA (2)
Un niño hermoso para nuestro bien (2)
ACHANQARAY T’IKAKUNA, TAKIRISUN TUSURISUN
Margaritas azucenas, cantaremos bailaremos
A C H A N Q A R A Y
M a r g a r i t a s
TUSURISUN TAKIRISUN
Bailaremos, cantaremos
HANAQPACHAPI PAQARISQA
Nacido del mismo cielo
MANAN PIPAS QAN HINACHU (5)
Nadie iguala tu hermosura (5
Suscribirse a:
Entradas (Atom)