martes, marzo 30, 2010

SONQOYTAQA P’ANPALLAYÑA = SEPULTA MI CORAZÓN


Desahuciada me quede, por la muerte del amor.
Hayratasqan qheparqani, wayllukuy wañusqanmanta.


te legue mi corazón antes de darte mi vida,
sonqoytaqa haywaraykin, manaraq kausayninyta hospa,


luego de estar extinta como una semilla seca…
ruru ch’akisqa hina hina qhepa kausaypi kayuspa...


dejando que lo escarbes y aciertes sus latidos,.
llakhipi allachikuspa phatatayninta ichapas tarinaykipaq,


A ese triste corazón que seguía en desamparo,
Khay khuyayllaña sonqotaqa waqcha kaynin qatillasqan,


lo hallaste entumecido, tiritando en su retiro.
k’irkuchasqatan tarisqanki,sapallan khatatashiaspa.


Olvidando que aún vivía, escondido te espero.
Ñañuyninpi kausakuspan, suyarasunki pakapi.


Luego de haber dudado, el ingenuo se entrego,
Iskayasqan qhepapataqmi, ch’uya sonqo haywakusqa,


esperando lo cultives con el riego del buen trato.
suyaspa allin chaqrayta allin rimaywan qarpaspa.


Pensando que germinara se entrego como al sol.
Ch’imunninya hamut’aspan intiman hina haywakuran.


Volviendo de su letargo te lego su dulce sabia,
P’anrakayninmanta kutispa misk’inninta qorasunki,


como terrones de miel que recogió para los dos…
lachawi t’urpata hina iskayninpaq pallasqata…


Hoy miro ahogada en lloro que matas lo germinado,
Rikukushianin weqeypi heq’epakuspa ch’ichirisqa wañuynintay,


siento en este otoño que semilla no tenemos,
rikushianin kay poqoy mitapi manaña mujunchis kasqanta,


las voces de mi amor se apagan como el eco,
waylluynipa rimayninmi anqayllikuspa wañushian,


el néctar de mis desvelos no aplacó tu avidez,
mana puñuq ñukñuytaqmi munasqaykita thasnusqachu,


la miel se ha vuelve hiel y las abejas se extinguen.
hayamanmi lachawi tukun hinaspa wayronqokuna ch’usaqyan.


¿Te acuerdas que sin saberlo aguarde por tu llegada,
Yuyaynkichu mana yachakuspa chayayninykita suyaspay,


deseando que bebieras de la ubre de mi alma?
Numaypa ñuñuyninmanta munayuspa ujyanaykita?


Por eso es que demando no dilates mi holocausto,
Chayraykun mañayukuyki saqewayniykita amaña karunyachiychu,


sepulta de una vez mi postrado corazón la fosa está abierta.
sayk’usqa sonqoyta hoqpaqkama kichasqaña ayak’uchupi p’anpay.


lunes, marzo 22, 2010

RUMI CHAKA=Puente de Piedra




















CHAKA PURIYNIYKIPI APKAKUQ YUYAYTA PASAQ KAUSAYPI
Puente que llevas deseos forjados con pasos de siglos,

RUMIMANTA WILLAKUNAWAN RUWASQA WASAYKIPI PURISPA...
hecho de piedra y leyendas que al viajar en tu lomo...

KAKIKUNAN SEQSIYKACHAN QARAYKUWAN LULUYUSQA,
los pies se cosquillean con caricias de tu piel,

PURIQTA MIK’ASPA QASQOYKIPI PUÑUNANPAQ MOSQOKUSPA.
invitando al pasajero dormir en tu regazo y soñarte para siempre.

CHAKA PASAQ YUYARISQA, RIMIYKIN PASAQ SUYAKUN,
puente de paso añorado, tus piedras siempre esperan,

RUMAMANMI KAUSAY TUKUSUNKI SONQOYKI KAQTIN,
la vida te ha hecho humano por que tienes corazón,

KURKUYKI KALLPASAPA WAQTAYKITAQ CHUCHU WATAKUNA ÑAK’ARIYPI...
Tu cuerpo dibuja fuerza tus costados la dureza por los años de sufrir...

CHUCHURUMIMANTA CHAKA, HAYWAY PASAQPAQ HUÑUCHIY...
puente de piedra caliza, alianza de relación ...

ÑAN PURINA KAUSAYMAN APAQ PHAKULLAÑA MASKHARIYWAN,
senda que lleva al destino que se busca con apuro,

ÑATIYKIPIN CHURIYKIKUNA, NINATA WASAPACHINKU,
tu vientre frágil alberga hijos que encienden hogueras,

RUMI CHAKAYKIPI, LLINPHISPA, SONQOKUNATA PAQARINPAQ,
pintando, puente en tus piedras, corazones de esperanza,

RIJRAYKIN PASAQ LLUK’IKUN WAKAKUNAQ MICHIQNINTA,
tus brazos siempre acogen a pastores y ganado,

CHUCHU RUMIMANTA CHAKA MANA HAYK’AQ NANAYNIYOQ,
tu que nunca te has quejado piedra caliza,

ICHACHU QAN MUNANKIMAN Q’OMER CHAQRAPI KAUSAYTA,
acaso te gustaría estar en los verdes campos,

YAPUYKUNAPI PUJLLASPA, UTAQ MAYU RUMI KAYTA?
jugando entre el arado, o ser guijarro del río?

ICHACHU WASI T’OQOQ QESPIN PUJLLAKUQ RUMI KAYNIKIWAN?
quizá vidrios de ventana jugando solo a ser piedra?

jueves, marzo 18, 2010

PÁGINA PRINCIPAL




Contactenos: nvizcardo@hotmail.com

VIDEOS:
VIDEO: PREPARACIÓN DE COMIDA TRADICIONAL ANDINA
VIDEO: PREPARACIÓN DE COMIDA TRADICIONAL ANDINA
TAKISQA HARAWI= POEMA CANTADO
EL VALOR DEL QUECHUA (LA REPÚBLICA)
KOKA K`INTUCHA: Hoja escogida de la coca
Declamación a MACHU PICHIU= MACHU PICCHU
¿Extinción del quechua?
LLAKI WIK'UÑA SIPISQANKUMANTA = PENA POR VICUÑAS ASESINADAS
Saludo por el día del quechua
POEMA QUECHUA HABLADO Y CANTADO
ENTREVISTA A LA AUTORA EN CANAL 11 TV
POESÍA Y CANCIÓN EN QUECHUA y CASTELLANO
CHAKI RAUK'ANANKUNA= DEDOS DEL PIE EN QUECHUA
Quechua en Baños de Lares (Cusco)
POESÌA QUECHUA CASTELLANO
VIDEO SOBRE LAS 8 REGIONES NATURALES DEL PERÚ
TAKIY:WANWA CH'USPI = MOSQUITO ZANCUDO
KUNTUR KUNTUR = Canción: Cóndor, cóndor
VIDEO de Poesía Quechua Cuzqueño
VIDEO de Canción en Quechua (Alborada)
VIDEO: SARA TARPUY (SIEMBRA DEL MAÍZ)
VIDEO SOBRE LAS 8 REGIONES NATURALES DEL PERÚ

POEMAS:REPROCHE = PHIÑAYKUY
¡HO, KAUSAYNIY! = ¡OH. EXISTENCIA MÍA!
RUMI CHAKA=Puente de Piedra
PESQO, PISQO O PISKU = PISCO
KAWSACHUN PERU SUYU! = ¡QUE VIVA LA PATRIA DEL PERÚ!
TAKI: YAW P'ASÑACHAY= HAY MI CHOLITA
¡KAWSACHUN PERU SUYU! = ¡QUE VIVA LA PATRIA DEL PERÚ!
REQSINAPAQ = PARA CONOCER
TAKI: PANTAY = Canción: MAL PASO
SONQO RIMAY = HABLA EL CORAZÓN
TINKUY TAKI = CANCIÓN DEL ENCUENTRO
YACHAYNIQOQ RUNA=EL HOMBRE CULTO
SAÑAY = UN REGALO
TAYTAPA MAÑAKUYNIN = EL PEDIDO DE PAPÁ
¡MANCHAYCHU CHEQAQTAQA! ¡NO TEMAS LA VERDAD! ¡N...
LLAQTA RUNA. EL HOMBRE ANDINO. Es sinónimo de hum...
ÑANPAQ UJYASUN BEBAMOS PARA EL CAMINO No calmemos...
SIRARA: WILLAKUY. FÁBULA: EL ALACRÁN. Una mañana...
LLULLAPAKUY PRETEXTOS Para dejar de cumplir tus d...
KAUSASQAYKI Q'OMICHU KACHUN . QUE TU VIDA NO SEA ...
WILLASAYKI QELQASQAYTA TE CUENTO ...
UJUYKIPI MAQANAKUY LUCHA EN TU INTERIOR. El mundo...
¡QALLARISUN YAPAMANTA! ¡VOLVAMOS A INTENTAR! No o...
AWQANAKUYKUNA LAS GUERRAS Toda guerra, hostigamie...
KIKIYKITA YUKAKUYCHU NO TE ENGAÑES Es mentira; no ...
MANAN LLAPANCHIS YACHACHISUNMANCHU. NO TODOS POD...
CHEQAQCHAY = LA VERDAD Sí tu niegas la verdad... ...
QALLARIY = COMENZAR Cuando comienza el día, P’UNC...
MANCHAKUY = MIEDO No tengas miedo a la muerte, AM...
KAY WATA P’UNCHAYKUNA KACHUN... Que los días en es...
¡HAMUSHIANÑAN MOSOQ WATA! ¡Ya viene...
MOSOQ WATA = Año Nuevo Los años siempre se van, R...
KAY RAYMIKUNAPI... EN ESTAS FIESTAS... Aspiro arm...
ERQEQ PAQARIYNIN Navidad del niño ¡PAQARIY!... ¡...
WAQASHIANKICHU? ¿LLORÁS? Estás llorando?... ¡ n...
TAKIY ALALAW CHIRI WAYRITA = Hay que frío ariecit...
KHUNAN KAKUSHIAQTIY = Hoy que estoy aquí. Kawsari...
KAWSAYNIYKI = tu destino. Munasqaykiman hinan, ka...
QOSQO Q’ENTIKUNA = PICAFLORES CUSQUEÑOS Qosqo lla...
ÑAN PURINAPAQ KUNAY = Consejos para el camino Cua...
CHEQAQCHAY = LA VERDAD Sí tu niegas la verdad... ...
QALLARIY = COMENZAR Cuando comienza el día, P’UNC...
MANCHAKUY = MIEDO No tengas miedo a la muerte, AM...
KAY WATA P’UNCHAYKUNA KACHUN... Que los días en es...
¡HAMUSHIANÑAN MOSOQ WATA! ¡Ya viene...
MOSOQ WATA = Año Nuevo Los años siempre se van, R...
HARAWI: QOCHALLA UNULLA = LAGO Y AGUA
FÁBULA : El Alacrán (Willacuy)
TAKI: YAW P'ASÑACHAY= HAY MI CHOLITA
¡KAWSACHUN PERU SUYU! = ¡QUE VIVA LA PATRIA DEL PERÚ!
REQSINAPAQ = PARA CONOCER
TAKI: PANTAY = Canción: MAL PASO
SONQO RIMAY = HABLA EL CORAZÓN
TINKUY TAKI = CANCIÓN DEL ENCUENTRO
YACHAYNIQOQ RUNA=EL HOMBRE CULTO
SAÑAY = UN REGALO
.HANPIKUYTA MASKHANI = BUSCO CURARME.
SI HOY FUERA AYER = SICHUS KHAYNA KHUNAN KANMAN
ILLARIYNINPI KHALLKAY = MI CALCA AL AMANECER
qhepa puriy = postreros pasos

VARIADOSBIOGRAFÍA DE VICTOR RAÚL HAYA DE LA TORRE = VICTOR RAÚL HAYA DE LA TORRE KAUSAYNINMANTA WILLAKUY.

FOTOS RELACIONADOS AL QUECHUAMESA REDONDA: "HOMENAJE AL QUECHUA" (FOTOS)
FOTOS DEL DÍA DEL QUECHUA (QHESWA P'UNCHAY)
Gigantografía alusiva al "Día del Quechua" elabo...
Periódico Mural por "Día del Quechua" publicado ...
Entonación del Llaqta Taki (Himno Nacional del P...
Discurso del Dr. Gerardo Pérez Fuentes en conmem...
Discurso central por el "Día del Quechua" a carg...
Discurso alusivo al "Día del Quechua" de la Dra. ...
Palabras emocionadas por el "Día del Quechua" de...
El Director del Grupo Musical Maestro Internacio...
Gigantografía alusiva al "Día del Quechua" elabo...
Periódico Mural por "Día del Quechua" publicado ...
Entonación del Llaqta Taki (Himno Nacional del P...
Discurso del Dr. Gerardo Pérez Fuentes en conmem...
Discurso central por el "Día del Quechua" a carg...
Discurso alusivo al "Día del Quechua" de la Dra. ...
Palabras emocionadas por el "Día del Quechua" de...
El Director del Grupo Musical Maestro Internacio...
Huayno "Waylluy Waylluy" interpretado la Hamaut'...
Integrantes del grupo cultural "Raices Profundas...
EXIMIOS INTELECTUALES DEL IDIOMA QUECHUA HATUN RU...
HAMAUT'A CORSINO GUTIERREZ GUZMÁ, QHESWA SIMI HA...
De derecha a izquiera: HAMAUT'A JAIME PANTIGOZO ...
De izquierda a derecha: HAMAUT'A LEANDRO A. HERE...
HAMAUT'A: WILLIAN HURTADO DE MENDOZA S. REPRESEN...
HAMAUT'A DEMETRIO TUPAQ YUPANKI EN UNO DE LOS SA...
HAMAUT'AS: MARIO MEJÍA HUAMÁN; NOEMÍ VIZCARDO RO...
AMA CH'ULLASONQOCHU KAY -NO SEAS EGOÍSTA ( Esta ...
AMA PAQTACHASUNCHU (Noemí en la carretera Huan...
CH'UÑU RUWAY= ELABORACIÓN DEL CHUÑO. 24 -07-2005....
SUMAQ Q'ACHU CH'UÑU MIJUYPI. SABOREANDO EL DELIC...

martes, febrero 23, 2010

DICTO CLASES PARTICULARES DE QUECHUA


DICTO CLASES DE QUECHUA A:

- Personas interesadas
- Instituciones
- Grupos estudiantiles
- Universidades
- Centros de estudios
- Círculos de estudio
- Clubs culturales

CURSOS ACELERADOS


Informes: celular 992780601
Correo: nvizcardo@hotmail.com




EL ALFABETO QUECHUA

HOQ YACHAY
LECCIÓN 1

HISTORIA DEL QUECHUA
El quechua es patrimonio de toda América del Sur su origen sigue siendo un enigma, sin embargo hasta hoy prevalece la teoría que su primera aparición fue en la costa peruana es decir en la sierra de Lima, otros la atribuyen la sierra norte donde fue conocida como lengua kichua o quichua; sin embargo al llegar a la capital del Incario el Cusco donde se hablaba el puquina este fue incrementado y enriquecido con los términos kichuas y aymaras, dando origen así al Quechua Cusqueño que fue amurallado en la capital del Incario logrando hasta hoy un 99% de pureza, es decir que todos y cada uno de sus vocablos son conservados y pronunciados sin mayor mezcla que algunos extranjerismos modernos que como en cualquier idioma del mundo son utilizados como préstamos.

Por Ley N°. 25260- 90 se creó la Academia Mayor de la Lengua Quechua, Institución Pública Descentralizada del Sector Educación, cuya sede principal se encuentra en el Cusco, cuenta con filiales nacionales e internacionales.La AMLQ tiene varios fines entre los que se halla el velar por la pureza del Quechua, sin embargo es necesario aclarar que en el Perú hay Regiones Lingüísticas las mismas que tienen ciertas peculiaridades.

Examen de la Primera lección:
1.- Donde Nació el Quechua?
2. Cuál es la Institución encargada de normar y velar por la expansión, difusión y conservación del idioma quechua?
3.- En que región de lugar de América del Sur el quechua a través de los siglos ha conservado su pureza, luego de haber incrementado a su vocabulario otras lenguas como el aymara y el kichua o quichua?

Enviar sus respuestas al correo:nvizcardo@hotmail.com


ISKAY YACHAY
LECCIÓN 2

EL ALFABETO QUECHUA
El alfabeto del Quechua, consta de 33 signos, letras o grafías, más un apóstrofe (') y una tilde (´), que se describen de la siguiente forma:

A (a) allin= bien

CH (ch) cheqaq= verdad

CHH (Chh) chhalla= tallo de maíz seco

CH´ (ch´) ch'aki= seco

E (e) erqe0 niño

F (ff) sifsi= garúa, llovizna

H (h) hamuy= venir

I (i) iskay= dos

J (j) mijuy= comer

K (k) kusa= exelente

KH (kh) khamuy= venir

K’ (k’) k'aspi= palo, madera

L (l) layqa= brujo, hechicero

LL (ll) llaki0 pena, tristeza

M(m) muju= semilla

N (n) nanay= dolor

Ñ (ñ) ñausa= ciego

O (o) opa= tonto, ido

P (p) pakay= esconder

PH (ph) phuyu

P’(p’) p'itay= saltar

Q (q), qallariy= empezar

QH (qh) qhaway

Q’ (q’) q'oñi= caliente

R (r) rakiy= repartir

S (s) sasa0 difícil

SH (sh) shulla= rocío

T (t) takiy= cantar

TH (th) thanta= trapo, andrajo, arapo

T’ (t’) t'ika= flor

U (u) uya= cara, faz

W (w) wawa= bebé

Y (y) yana= negro

(') (´)

Ejercicios
Memorizar los signos del alfabeto.


Para continuar con el curso sívase solicitar informes e inscripción al correo: nvizcardo@hotmail.com





domingo, febrero 21, 2010

CLASE DE HABLAQUECHUA

CH'USPIMANTA WILLAKUY= FÁBULA DE UNA MOSCA


Una pequeña fue llevada a la ciudad, a casa de un pariente,
Huch’uy warmi erqentan ayllu sutiyuq wagiman pusasqa kasqa,

Creía que era huérfana y sentía que nadie la amaba,
Hinaspas erqeqa mana mama taytayoq yuyakuspa, waqchata rikukusqa,

buscaba sin casi saber afectos en casas vecinas y hermanos ajenos,
mana yachaspapas wak wasikunapin luyluykunata maskhaspapuni purisqa,

A pesar que aparentaba alegría en su interior era triste y solitaria.
Kusisqa rikukuspapas, ukhunpiqa llakisqa sapachallanmi rikukuran.

Un buen día caminando por verde y florido parque cerca a su morada,
Hoq p’unchaytaqmi wasi qayllanpi sumaq q’omer t’ikasapa inkillpi purishiaqtin,

en una rama de cantuta vio una mosca atrapada en la tela de una araña,
hoq qantu mallkipi uruq awayninpi mankukushiaq ch’uspita rikurparisqa,

cuanto más luchaba la pobrecilla con intención de desenmarañarse,
waqachachaqa cheqaqtapunis kuyukuchakuspa paskarikuyta munaspa


se enredaba aún más sintiéndose sentenciada a morir sin remedio.
astawan charwinakusqa mana aqey wañuyman hayratasqa rikukuspa.

La niña tomando una pequeño palito con cuidado libero a la mosquita,
Chaysi warmi erqeqa k’aspichawan munayllata ch’uspichata qespichisqa,

pero la mosca en lugar de irse volando, se transformo un una hada,
ichataqmi ch’uspi manan pharipusqachu, munay watuqman tukurparisqa.

La niña fascinada con la aparición la observa mientras el hada decía:
Warmi erqeqa oqarayaspas rikusqa munaq watukuyqtaqmi nisqa:

Sabía que eras bondadosa y por eso viene a cumplir tus deseos?
Sumaq sonqoyoq kasqaykita yachani, chaymi munsqayki ruwaq hamuni?

La niñita, pensó un momentito y luego le dijo muy de inmediato:
Warmi rqechataqmi osqaylla yuyayninpi kikillanpi kutichisqa:

Quiero ser felíz, pero muy felíz
Kusi kausayniyoq kayta munani, ichaqa aswan hatun sumaqkausayniyoq,

Muy bien, le dijo el hada, la ilumino con varita mágica y desapreció
Munay watuqtaqmi, ch’anchayninwan llamiyuspa osqaylla chinkapusqa

Al crecer la niña, no hubo nadie en el país más feliz que ella.
Warmi erqe sipas kaqtintaqmi, llaqtanpi aswan kusisqan kasqa.

Todo lo que deseaba se cumplía llegando a tener dos hijas,
Llapa munasqantan tariran hinaspa iskay ususiyoq ima kaspa.

Cuando la gente le pedía que les dijese el secreto de su felicidad,
Runaq tapukuran ima pakatan ruwanki kusidqa kausayni kanapaq nispa,

solamente sonreía y decía: “Escuché a un hada cuando era niña”.
as asiypi rimarispan wilalkuq “erqe kashiaqtiy hoq munay watukuqtan uyarirqani”.

Cuando agonizaba en su lecho de muerte, sus vecinos se reunieron
Paya kayninpi wañunayaypi kashiaqtintaqmi, wasimasinkuna huñukuranku

y le pidieron que divulgase el secreto de su felicidad antes de morir.
Manaraq wañunanpi tapuspanku imaynapin tarisqan kusi kausayninta .

Finalmente, la anciana les dijo: “Un hada me dijo, que cualquier persona
Hinaspas, Payachata willakusqa; Hoq munay watuqmi niwaran, mayqen runapas

Sea joven o viejo, rico o pobre, siempre me necesitaba.
wayna machupas, waqcha qhapaqpas ima ruwayniyta mañawakuwallanqas”.

Moraleja.
Hamut’ay

Continuamente ambicionamos las cosas y utilizamos al prójimo,
Pasaqmi imaymata nunanchis cheypaqtaqmi runamanta hap’ipakunchis,

cuando en realidad deberíamos disponer de las cosas y amar al prójimo.
Manan hinachu kanan imaymanakunatan saqena runamasinchista wayllunapaq.